با فرا رسيدن فصل سرما، آثاري در نوبت اكران قرار مي‌گيرند كه در بقيه ايام سال رغبتي به نمايش‌شان وجود ندارد
اكران زمستاني؛ ايستگاه متروك يا فصل رونق سينما؟!
گروه سينماي ايران- اكران زمستاني سينما در حالي آغاز شده كه با اعتقاد سينماگران اين اكران معمولاً كم رونق‌تر از ديگر فصول است. دلايل متنوعي براي اين كم رونقي وجود دارد. از تجمع اكران فيلم‌هايي كه براي مخاطب چندان جذاب نيستند تا تحت تأثير قرار گرفتن اكران عادي سينما از جشنواره فيلم فجر كه مهم‌ترين رخداد سالانه سينماي ايران است و اين نكته كه نه سينماداران چندان اين اكران را جدي مي‌گيرند و نه خود سينماگران. مي‌توان گفت كه تقريباً هيچ سينماگري رغبت به اكران فيلمش در فصل زمستان ندارد و اغلب فيلم‌هايي كه در اين ايام به نمايش عمومي در مي‌آيند، اگر اين موعد را نيز از دست دهند به سختي بخت اكران در زماني ديگر مي‌يابند. مجموعه اين عوامل، اكران زمستاني را به ايستگاه متروك سينما تبديل كرده است. از سوي ديگر اما در همين فصل، جشنواره فيلم فجر برگزار مي‌شود كه به عنوان مهم‌ترين رخداد سينمايي كشور، از اهميتي خاص و منحصر به فرد برخوردار است. از اين منظر مي‌توان فصل سرما را ايام رونق سينما دانست. شايد بتوان از اين رونق به سود سينماي اكران نيز بهره گرفت و اتفاق مهم‌تر هنگامي رخ مي‌دهد كه ذهنيت سينماگران، سينماداران و مديران سينمايي نسبت به اين اكران تغيير كند. آن وقت ديگر اين اكران، آوردگاه فيلم‌هايي نمي‌شود كه چون از اين جا مانده و از آنجا رانده شده‌اند، تن به اكران زمستاني داده‌اند.
سيروس تسليمي:
اكران زمستاني تحت تأثير جشنواره قرار مي‌گيرد
سيروس تسليمي كه فيلم «به هدف شليك كن» را براي اكران در زمستان آماده پخش داد به مسئله همزماني اين اكران با برگزاري جشنواره اشاره كرد و گفت: در اولين سال برگزاري جشنواره فيلم فجر، اينگونه نبود كه تعداد زيادي از سالن‌ها در اختيار اين فستيوال قرار بگيرد، به مرور زمان با گذشت هر سال، به تعداد سالن به جشنواره به تدريج اضافه شد.
تسليمي در خصوص اينكه هر ساله همزمان با برگزاري جشنواره تعدادي سالن‌هاي خوب سينماي تهران به اين رويداد اختصاص داده مي‌شود، گفت: در سال‌هاي دور به دليل اينكه هزينه بازسازي سالن‌ها توسط دفتر جشنواره به سينماها اختصاص داده مي‌شود و در حال حاضر برگزاري جشنواره در هر سينمايي منابع مالي خوبي را براي سالن دارها در پي دارد. در نتيجه اين عامل باعث رقابت بين سالن‌هاي سينمايي مي‌شود .
او افزود: چون فيلمهاي متعددي در جشنواره اكران مي‌شود اين مسئله هم براي سالن‌دارها مهم است كه سالن‌هايشان در هنگام برگزاري جشنواره پر شود و بودجه نقدي خوبي در اين زمان متوجه آنها بشود.
اين تهيه كننده در بخش ديگري از صحبت خود گفت: هر ساله با افزايش تعداد سالن‌هاي سينمايي جشنواره فجر، بر تعداد نهادها و سازمان‌هايي كه علاقه‌مند به ديدن فيلم‌ها در جشنواره هستند، افزايش پيدا كرده است. به گونه‌اي كه اهالي تلويزيون، نماينده‌هاي مجلس در سطح بالايي متقاضي ديدن فيلمهاي جشنواره شدند و سينماهايي را به اين افراد اختصاص داده‌اند.
او گفت: در هر صورت جشنواره فيلم فجر تمام محصول يك سال سينماي كشور را در يك سبد قرار داده و در 10 روز در معرض ديد مي گذارد. اين در حاليست كه جشنواره فجر به مرور به شهرهاي بزرگ ايران هم تسري پيدا كرده و امروز مي‌بينيم كه اين فستيوال در شهرهاي ايران با ميزان مخاطب بالايي هم همراه مي‌شود.
او افزود: اين در حاليست كه در هيچ كجاي دنيا جشنواره‌هاي مهم و معتبر خود را در اين ابعاد وسيع و گسترده تماشاگر برگزار نمي‌كنند. تمامي مواردي كه ذكر كردم از چند جهت به فيلم‌ها آسيب مي‌رساند.
وي در بخش ديگري از صحبت خود دلايل اين صدمات را ارزيابي كرد و گفت: اول به اين نكته مهم توجه كنيم كه نمايش فيلم‌ها با اين ابعاد گسترده باعث مي‌شود طراوت و تازگي آن براي بسياري از مخاطبان از بين برود. چراكه هم نقد فيلم‌ها را در روزنامه‌ها مي‌خوانند و هم تعريف فيلم‌ها دهان به دهان مي‌چرخد و ديگر تماشاگر آن تشنگي لازم را براي ديدن فيلم‌ها ندارد. جشنواره فجر تنها براي تعدادي از فيلم‌ها، محلي مناسب براي تبليغات به حساب مي‌آيد، والا بيشتر فيلم‌ها ماهيت خود را لو مي دهند و صدالبته كه جشنواره باعث مي‌شود سينماداران با ديدن فيلم‌ها رغبت اكران بعضي از آنها را از دست بدهند. چون در هر صورت ماهيت يك فيلم و ميزان استقبال و برخورد مردم با آن در جشنواره براي همگان رو مي‌شود.
او ادامه داد: نزديك به 10 كشور دنيا براي شركت در جشنواره‌هايشان حضور داشتم. تنها يك سالن را به مطبوعات و يك سالن ديگر را به دانشجويان رشته سينما و دست‌اندركاران فيلم و مهمانان ويژه اختصاص دادند، اما در ايران درست زمان برپايي جشنواره همه اقشار جامعه ايران علاقه‌مند به سينماي ايران مي‌شوند و يادشان مي‌افتد كه سينمايي داريم. اين به نظر من اصلاً درست نيست و بايد به جايگاه و موقعيت هم احترام بگذاريم.
اين پخش‌كننده همچنين افزود: آسيب جدي ديگري كه سينما مي‌بيند اينكه برخي فيلم‌ها همزمان با جشنواره فجر در سينماها اكران مي‌شوند و نزديك به 80 درصد درآمد فيلم‌ها از طريق پرديس‌هاي سينمايي به دست مي‌آيد حال آنكه اگر خوشبينانه در نظر بگيريم نزديك به 12 روز اين پرديس‌ها درگير اكران فيلمهاي فجر مي‌شود و تكليف اين فيلمهاي اكران شده كه بايد به هزينه اصلي خود برسند چه مي‌شود؟
او گفت: تقريباً اكثر فيلمهاي پرفروش تا قبل جشنواره تلاش مي‌كنند اكرانشان به جشنواره برخورد نكند و بعد از جشنواره هم فيلمسازي فيلم خود را به اكران نمي‌رساند مگر به‌الاجبار چون سينماها بعد از جشنواره با افت فروش وحشتناك مواجه مي‌شوند چون مردم درگير خريد شب عيد و روزهاي آغازين نوروز هستند به همين دليل استقبال از فيلم‌ها كم مي‌شود، عملاً سه ماه از سال از چرخه اكران از دست مي‌رود. شما به اين 3 ماه، ماه مبارك رمضان و دو ماه محرم و صفر را هم اضافه كنيد. مي‌توانم بگويم نصف سال تقريباً سينما نداريم حال تعداد توليد فيلمهاي بالا را هم به اين توضيحات اضافه كنيد. تسليمي افزود: در برگزاري جشنواره فجر بايد به اين نكته توجه كنيم كه آيا جشنواره فجر را براي سياستگذاران سينمايي، سينماگران و مطبوعات برگزار مي‌كنيم يا براي تجزيه و تحليل برنامه ريزي سال آينده يا نه جشنواره را براي عموم مردم برگزار مي‌كنيم؟ اين پخش‌كننده در بخش ديگري از صحبت خود به راهكار اين معضل اشاره كرد و گفت: به عقيده من بايد در جشنواره فيلم فجر آن تعداد سالن‌هاي سينمايي كه در طول سال مخاطب ندارند به اين مهم اختصاص دهيم تا آن سينماها هم از ركود، كمبود مخاطب به پويايي برسند و مردم هم دوباره با اين سالن‌ها آشنا شوند نه اينكه بهترين و پرفروش‌ترين سينماهاي تهران را به اين جشنواره اختصاص دهيم و فيلمهاي روي اكران را در گيشه نابود كنيم.
عليرضا سجادپور:
اكران زمستان فصل فيلمهاي توقيفي نيست
سيدعليرضا سجادپور مدير كل اداره ارزشيابي و نظارت در خصوص همزماني بخشي از اكران زمستاني با برپايي جشنواره فجر گفت: جشنواره فيلم فجر با قدمتي سي ساله در سينماي ايران برگزار مي‌شود و همه سينماگران مي‌دانند كه در اين ايام تعدادي از سينماهاي تهران به اين رويداد بين‌المللي اختصاص داده مي‌شود و اين اتفاق به هيچ عنوان ناگهاني نيست كه تهيه‌كننده‌ها و پخش‌كننده‌ها غافلگير شوند و فيلم‌هايشان در اين زمان اكران نابود شود.
سجادپور در گفت‌وگو با خبرنگار «باني فيلم» توضيح داد: معمولاً شوراي صنفي نمايش از آغاز سال با توجه به ظرفيت اكران و همچنين نوبت‌بندي و امتياز به اكران فيلم‌ها، چيدمان نمايش فيلم‌ها در سينماها را مي‌چيند و اين قاعده در زمان جشنواره هم اجرا مي‌شود و تمام فیلمسازان و سينماگران با علم به اينكه فيلمشان در چه زماني اكران مي‌شود قرارداد اكران فيلمشان را مي‌بندند.
او ادامه داد: اتفاقاً معتقدم در تمام دوران برگزاري جشنواره همه سينماها مخاطب خود را دارند و تماشاگران براي ديدن فيلمهاي غير از جشنواره هم به سينماها مي‌آيند. شايد نزديك به بيست سينما درگير جشنواره مي‌شود، بقيه سينماها با فيلم‌هايشان در ايام جشنواره هم فروش خوبي دارند.
سجادپور در خصوص اينكه چرا اين زمان معمولاً به فيلمهاي توقيفي اختصاص پيدا مي‌كند گفت: به نظر من نبايد اين اكران را فصل فيلمهاي توقيفي دانست چرا كه فيلم‌هايي كه هيچ گونه مسئله و مشكل هم نداشتند در اين فصل به اكران رسيدند. البته برخي فيلم‌ها هم كه مشكل توقيفي داشتند هم در اين فصل به اكران رسيدند. در هر صورت بدانيم در هر زماني از سال ممكن است تعدادي فيلم با استقبال مخاطب مواجه نشود و تعدادي فيلم هم پر فروش شود. اين كم فروش و پر فروش بودن را نبايد به اين زمان جشنواره منحصر بدانيم.
مدير كل اداره ارزشيابي و نظارت در خصوص راهكار اين كه چگونه به اين تعداد فيلم كه در اين ايام به اكران رسيده كمك مي‌شود چون در هر صورت تعدادي از سينماهاي سرگروه خود را از دست مي‌دهند گفت: در اين خصوص بايد بگويم آن تعداد از سينماهاي اين فيلم‌ها كه تحت شعاع جشنواره قرار مي‌گيرد به اين فيلم‌ها آوانتاژ مي‌دهيم تا با ادامه اكران آنها در سينماها، فرصت دوباره به آنها داده مي‌شود. چون ما هم مي‌دانيم كه سينماهاي سرگروه يا غير سرگروه آنها به جشنواره اختصاص پيدا مي‌كند. به همين دليل زمان نمايش اين فيلم‌ها بعد از جشنواره به مدت ده روز ادامه پيدا مي‌كند.
مدير كل اداره ارزشيابي و نظارت در بخش ديگري از صحبت خود در خصوص اينكه تعداد نمايش بالاي فيلمهاي جشنواره در سينماهاي متعدد و به خصوص در شهرستان‌ها نارضايتي برخي سينماگران را در پي دارد نيز توضيح داد: هر سال اين بحث تكراري بين صاحبان فيلم و جشنواره است. من اما معتقدم حضور در جشنواره امتياز بزرگ و تبليغات گسترده براي فيلم‌ها به حساب مي‌آيد. برخي اگر مي‌گويند نمايش گسترده فيلم‌ها در جشنواره به نمايش عمومي آنها در طول سال آسيب مي‌زند، مي‌خواهند روي بي‌كيفيتي فيلم‌هايشان سرپوش بگذارند. در حالي كه همه مي‌دانيم حضور در جشنواره براي فيلمي چه به لحاظ تبليغاتي و چه به لحاظ جلب مخاطب بسيار ارزشمند است. حتي اگر فيلمي در بخش مسابقه حضور پيدا نكند يا جايزه نگيرد و در بخش جنبي به نمايش درآيد. تنها حضور در هر بخش جشنواره آنقدر امتياز تبليغاتي و رسانه‌اي براي فيلم‌ها دارد كه به عقيده من فیلمسازان بايد افتخار كنند كه در هر بخش جشنواره حضور دارند.
سجادپور به صحبت‌هايش افزود: ضمن اينكه اين نكته را با تأكيد بگويم كه جشنواره حقوق مادي همه صاحبان فيلم را رعايت كامل كرده و قطعاً امسال هم اين حقوق رعايت مي‌شود در هر صورت بدانيم كه يك سري فيلم‌ها ذاتاً در اكران ناموفق هستند و اين گستردگي نمايش فيلم‌ها در جشنواره را بهانه مي‌كنند؛ اين ناموفق بودن ربطي به جشنواره ندارد ضمن اينكه باز مي‌گويم به لحاظ مالي حقوق صاحبان فيلم در جشنواره محفوظ است.
مدير اداره ارزشيابي و نظارت گفت: اينجا اعلام كنم كه آقاي خزاعي با گفت‌وگوهايي كه در حال حاضر انجام مي‌دهند قرار است امسال ميزان نمايش فيلم‌ها به گونه‌اي استاندارد در جشنواره باشد تا حقوق تهيه‌كننده‌ها و فیلمسازان پايمال نشود و همه راضي باشند. اين نكته را هم بگويم كه سال‌هاي گذشته صاحبان فيلم خودشان با ما تماس مي‌گرفتند تا سانس فوق‌العاده به فيلم‌هايشان داده شود و ما به درخواست‌هايشان احترام مي‌گذاشتيم و اين خواسته‌شان عملي مي‌شد.
وي در بخش پاياني صحبت خود با تشكر از همه رسانه‌ها كه در پويايي و تحرك و حيات اين دوره جشنواره تلاش مي‌كنند گفت: جشنواره فيلم فجر فرصت بي‌نظيري است تا همه فيلمهاي يك سال سينماي ايران در معرض ديد تمام اقشار جامعه قرار بگيرد و در ويترين پر نور جشنواره به نمايش درآيد. همه اعتراض‌ها براي ما محترم است اين اعتراض‌هايي كه حتي فیلمسازان به نبود فيلمشان در بخش‌هاي جشنواره مي‌كنند اين يعني جشنواره فجر را درك كرده‌اند و دوست مي‌دارند. ما نه تنها اين بحث‌ها و گفت‌وگوها را منفي تلقي نمي‌كنيم بلكه مثبت مي‌دانيم. جشنواره فيلم فجر، بهار سينماي ايران است و از همين الان تحرك، تپش، روح، حيات و زندگي كه در سينما دميده را مي‌توان حس كرد.
علی‌اکبری:
رونق اکران زمستانی نیازمند فرهنگسازی است
محسن علی‌اکبری گفت: باید فرهنگسازی در این زمینه صورت گیرد و نباید نقش رسانه ملی را در این امر نادیده گرفت. با توجه به هزینه‌های گزاف تبلیغات برای فیلم‌ها، رسانه ملی در معرفی فیلم‌ها نقش عمده‌ای خواهد داشت
اين تهیه‌کننده درباره کم‌فروغی فیلم‌های اکران شده در فصل زمستان و راه‌های برون رفت از این مشکل گفت: فصل پاییز معمولاً برای نمایش فیلم‌ها، فصل خوبی است زیرا هنوز مدارس و دانشگاه‌ها به صورت جدی کار خود را آغاز نکرده‌اند اما با شروع فصل زمستان، امتحانات دانشگاه‌ها و مدارس آغاز می‌شود و با نزدیک شدن به ایام جشنواره فیلم فجر مخاطب سینمارو خود را آماده می‌کند تا فیلم‌های جشنواره را که ده شب متوالی برگزار می‌شود، ببیند و در مدت زمان ده روز تعدادی از فیلم‌ها رادنبال کند.
وی در ادامه گفت: پتانسیل مخاطب جدی سینما در فصل زمستان معطوف جشنواره و فیلم‌های آن خواهد شد و کمتر به فیلم‌های روی پرده اقبال نشان می‌دهد. اکثر فیلم‌های خوب و جدی سینما که در جشنواره فیلم فجر با اقبال مواجه می‌شوند در اکران نوروز یا اکران بهار و تابستان به نمایش درمی‌آیند و کمتر فیلم جدی و مؤثر برای اکران نیمه دوم سال باقی می‌ماند.
علی‌اکبری در پاسخ به این سوال که نمی‌توان طرحی را برای اکران زمستان در نظر گرفت تا این فصل از سال هم با اقبال مخاطب مواجه شود، گفت: چند سالی است که فصل زمستان همزمان با ایام محرم شده است و در ایام محرم مخاطب بیشتر به محافل دینی و مذهبی گرایش دارد و کمتر متوجه سینما است. از سوی دیگر طرح‌هایی که برای اکران ماه رمضان در نظر گرفته می‌شود مانند طرح «اذان تا اذان» برای این ماه مؤثر است زیرا ما مسلمانان ماه رمضان را ماه عید می‌دانیم این درحالی است که محرم ماه عزاداری است و نمی‌توان برنامه‌ای برای آن در نظرگرفت.
تهیه‌کننده «کتاب قانون» و «پاداش سکوت» افزود: در بهار و تابستان که فصل خوب سینمای ایران محسوب می‌شود مخاطبان سینما تنها 20 درصد از گنجایش صندلی‌های سینما را پر می‌کنند و این نشان‌دهنده این است که ما موفق نشده‌ایم مخاطب را با سینما آشتی دهیم و فیلم‌هایی که فروش میلیاردی هم دارند هنوز نتوانستند بیش از 20 درصد از ظرفیت سالن‌های سینما را پر کنند و مخاطب بیشتری را با خود همراه سازند.
وی درباره راه برون رفت از افت فروش فیلم‌ها در فصل زمستان گفت: باید در این زمینه فرهنگسازی درستی صورت گیرد و نباید نقش رسانه ملی را در این امر نادیده گرفت. با توجه به هزینه‌های گزاف تبلیغات برای فیلم‌ها، رسانه ملی در معرفی فیلم‌ها نقش عمده‌ای خواهد داشت . از سوی دیگر دولت با در اختیار قراردادن بلیط سینما در سبد خانوار، کارمندان نهادها و ارگان‌های مختلف را تشویق به دیدن فیلم‌های سینمایی و رفتن به سینما نماید تا این مشکل مرتفع شود.
